sevda
sevda

آموزش جامع و اصولی طراحی تابلو برق از صفر تا صد

مرحله به مرحله آموزش طراحی تابلو برق

  • مرحله اول طراحی تابلو برق: دریافت اطلاعات کامل از کارفرما (بررسی تمامی تجهیزات درون محل نصب تابلو برق، بررسی متراژ، ولتاژ تجهیزات، شرایط اقلیمی و…)
  • مرحله دوم طراحی تابلو برق: تهیه پی ال سی به تعداد مورد نیاز
  • مرحله سوم طراحی تابلو برق: انجام طراحی و نقشه کشی تابلو برق با نرم افزار
  • مرحله چهارم طراحی تابلو برق: اندازه گیری و انتخاب سایز مناسب و انجام برش کاری های لازم بر روی تابلو برق بر اساس داده های نرم افزار و نقشه داده شده توسط طراح. در واقع در این مرحله، مهندسین، باید به
  • نقشه خوانی مدار صنعتی (نقشه مدار قدرت و نقشه مدار فرمان) مسلط باشند.
  • مرحله پنجم طراحی تابلو برق: قرار دادن قطعات در مکان مناسب به صورت اصولی و استاندارد طبق نقشه و اطلاعات
  • مرحله ششم طراحی تابلو برق: نحوه تست تجهیزات و تابلو برق ها

خب دوستان عزیز، برای شروع طراحی تابلو برق، نیاز است تا به صورت پایه با مفاهیم صنعت برق، نقش و وظایف تابلو برق، علائم اختصاری برق صنعتی pdf،  مولفه ها و اجزای تابلو برق، انواع آن و یک سری اصول آشنا شوید. در ادامه به طور مفصل به تمامی آنها پرداخته شده است. ابتدا از تعریف و نقش  طراحی تابلو برق شروع میکنیم.

البته قبل از شروع باید بگوییم که سودا، دوره طراحی تابلو برق را به طور ویژه برای علاقه مندان تشکیل میدهد، به طوری که دانش پژوه در کوتاه ترین زمان بتواند، مباحث  طراحی تابلو برق صنعتی را یاد بگیرید. پیشنهاد میکنیم که این فرصت طلایی را از دست ندهید. علاوه بر این pdf آموزش تابلو برق، pdf ایمنی تابلو برق به همراه جزوه تابلو برق، کتاب طراحی تابلو برق  در این سایت موجود است.

 

تعریف و نقش تابلوهای برق در صنعت

تعریف، اجزا و نقش تابلوهای برق در صنعت:

همانطور که میدانید، تابلو برق در واقع یک پنل و محفظه است که  قطعات و تجهیزات برقی و سایر اجزای مورد استفاده در صنعت برق روی آن قرار میگیرد. اصلی ترین قطعات آن عبارتند از:

  • کنتاکتور (Contactor)
  • بی متال (Bimetal)
  • کلید ها
  • رله (Relay)
  • عناصر مربوط به اندازه گیری
  • ترانس جریان (CT)
  • ترانس ولتاژ (PT)
  • بدنه
  • هادی های ارتباطی

تابلو برق، در کارگاه ها، محیط های بزرگ و کارخانه ها و پروژه های صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد و میتوان آن را مهم ترین بخش به کار رفته در هر صنعت دانست. به طور کلی، اگر به پروسه ی سیستم های برق رسانی نگاهی اجمالی بیاندازیم، نیروی برق از یک نقطه، تولید می شود و در یک نقطه، مورد مصرف قرار می گیرد. تابلوهای برق LV به نوعی، تامین کننده و توزیع کننده نهایی برق فشار ضعیف بین مصرف کننده ها می باشد که به شرح آنها می پردازیم.

همانطور که در مقاله انواع خطوط انتقال برق اشاره نمودیم، در انتهای پروسه تولید و انتقال نیروی برق، ترانسفورماتورهای کاهنده مانند ۲۰KV-400V به نوعی نقش تغذیه تابلوهای فشار ضعیف را ایفا می کنند. تابلو برق، به نوعی واسطی است بین منبع و مصرف کننده که بطور کلی چند وظیفه ی مهم دارد.


 

وظایف کلی تابلوهای برق :

۱- توزیع نیروی برق و تغذیه مصرف کننده ها

۲-حفاظت از مصرف کننده ها و ایمنی کاربران

۳-بهینه سازی و کنترل مصرف کننده ها و تجهیزات

۴-فراهم کردن قابلیت استفاده از سیستم های الکتریکی به هم پیوسته

در ادامه به طور کلی تر به سراغ شرح وظایف تابلو برق به عنوان یکی از اصلی ترین بخش های تاسیسات برق ساختمان رفته ایم.

۱- اولین وظیفه تابلو برق: تغذیه و توزیع نیروی برق :

در یک مجموعه صنعتی یا مسکونی، معمولا یک یا چند ورودی برق ( برق شهر، ژنراتور) وجود دارد که می تواند تعداد زیادی مصرف کننده را تغذیه نماید. بدیهی است که ما باید برق ورودی را بین تمامی مصرف کننده ها، پخش و توزیع کنیم. در واقع، یک تابلوبرق می تواند یک ورودی و تعداد زیادی خروجی داشته باشد.

ورودی برق (INCOMING)، تغذیه کننده اصلی و ورودی تابلو برق محسوب می شود.

ورودی می تواند نسبت به مصرف با هر ولتاژ (۳۸۰، ۲۲۰، ۲۴ و…) یا با هر جریانی تعیین شود (البته مطابق با استانداردهای نامی). در طراحی تابلو برق جهت تغذیه و توزیع نیروی برق با ۲ کلید واژه بسیار سروکار داریم. ۱-باسیار و ۲- بار مصرفی

 


باسبار (BUSBAR) در تابلو برق چیست؟

رابطی است بین ورودی و مصرف کننده که نقش توزیع و تقسیم کننده جریان برق را بر عهده دارد. مانند شینه های مسی و ترمینال هایی که صرفا برای پخش بار بین لوازم مختلف استفاده می شوند.

BUSBAR چیست؟

بار مصرفی (LOAD) در تغذیه و طراحی تابلو برق به چه معناست؟

به مقدار جریان مصرفی و خروجی یک سیستم اطلاق می شود. بطور کلی، در این بخش، عمل توزیع یا پخش بار بین مصرف کننده ها انجام می گیرد.

 ۲- دومین وظیفه تابلو برق: حفاظت از مصرف کننده ها و ایمنی کاربران

مهم ترین نقش تابلو برق، حفاظت است. یک تابلو برق باید در موارد زیر موثر باشد:
حفاظت از جان انسان، حفاظت در مقابل خطر آتش سوزی، حفاظت از مصرف کننده ها در مقابل اختلالات الکتریکی اعم از کم و زیاد بودن ولتاژ، بار اضافه، اتصال کوتاه و هر گونه عاملی که چه از نظر الکتریکی و چه از نظر مکانیکی بخواهد به مصرف کننده صدمه بزند.

در مدارات، برای اینکه مقدار جریان خروجی سیستم، بیشتر از ورودی اعمال نشود و نیز، هر خط خروجی، بیش از حد مجاز، جریان مصرف نکند، در داخل تابلوهای برق، از فیوزها و کلیدهای محافظ استفاده می کنند که اصولا آنها نسبت به مقدار جریان عبوری بیشتر از حد مجاز در مدار واکنش نشان داده و قطع می شوند.

فیوزها در یک تابلو برق، وظیفه محدود کننده جریان مصرفی را برعهده دارد و مدار را در مقابل بار اضافه حفاظت می‌نمایند.

لازم به ذکر است که بحث حفاظت، یکی از چالش برانگیز ترین مباحث در صنعت برق می باشد و اکثر مهندسین تمام تلاش خود را به کار می‌گیرند تا مناسب ترین نوع حفاظت را برای مصرف کننده ها طراحی نمایند و در تابلو برق استفاده کنند.

یکی از مهم ترین مسائلی که طراحان و مجریان سیستم های تابلو برق باید از آن آگاه باشند نحوه حفاظت و نیز طریقه عملکرد لوازم حفاظتی می باشد. بنابراین، ما باید ابتدا بدانیم که هر مصرف کننده به چه تجهیزاتی نیاز دارد و هر یک از این لوازم حفاظتی چه خاصیتی دارند تا بتوانیم در امر طراحی صحیح تابلو برق نتیجه درست بگیریم.

اینکه می گوییم نتیجه درست؛ به این دلیل است که در برخی موارد، ما کلیه لوازم حفاظتی مورد نیاز یک مصرف کننده را پیش بینی می کنیم، ولی باز هم شاهد صدمه دیدن و سوختن آن خواهیم بود. این مسئله می تواند بدلیل انتخاب نابجا و محاسبه نادرست لوازم حفاظتی باشد.

 

(( هیچگاه و در هیچ شرایطی نباید یک مصرف کننده بسوزد یا صدمه ببیند.))

طراحی تابلو برق

شاید این سوال برایتان پیش بیاید که چون بسیاری از عوامل از دست ما خارج هستند، آیا می توان بطور کامل مصرف کننده را در مقابل صدمات و اختلالات مختلف، محافظت کرد، یا خیر؟

در پاسخ به این سوال، دو نکته مهم وجود دارد :

اولا اینکه یک سری عوامل مکانیکی وجود دارند که می توانند باعث صدمه رساندن به تجهیزات شوند.

این عوامل به دلایل مختلف ایجاد می شوند و ارتباطی با بخش الکتریکال ندارند، ولی می توانند به کمک تمهیداتی که در مدارات الکتریکی انجام می شوند، حفاظت شوند. مانند خرابی گیربکس یک دستگاه که باعث می شود موتور بار اضافه تحمل کند و بسوزد. این مسئله در صورت انتخاب و محاسبه صحیح فیوزها و کلیدهای حفاظتی، قابل پیشگیری است و می تواند از سوختن موتور جلوگیری نماید. به عبارت دیگر تاثیرات مخرب عوامل مکانیکی، در سیستم الکتریکال بروز می نماید بنابراین می توان تا حدی این بخش را کنترل کرد.

مسئله دوم این است که آیا هزینه ی مورد نیاز برای تامین لوازم حفاظتی، مقرون به صرفه است یا خیر.

به عنوان مثال، ما برای حفاظت یک لامپ از فیوز مینیاتوری استفاده می کنیم. یک مینیاتوری به تنهایی نمی تواند جوابگوی تمام عوامل مخرب مانند نوسانات ولتاژ باشد، علاوه بر اینکه فیوز، تا حدی بالاتر از جریان نامی یک لامپ انتخاب می شود.

برای حفاظت بیشتر لامپ و نیز جلوگیری از نوسانات مخرب ولتاژ می توانیم از دستگاه استابیلایزرا تثبیت کننده Stabilizer استفاده کنیم. این وسیله، ولتاژ را تثبیت کرده و نوسا تصحیح می کند که مزایای دیگری هم دارد.

موضوع نیز قابل بحث است که با توجه به هزینه بالای اینگونه لوازم، آیا هرجایی ارزش این کار را دارد یا خیر؟ آیا خرید یا تعویض

سالیانه ۲ عدد لامپ بهتر است یا خرید میلیونی استابلایزر؟؟

و یا در مثالی دیگر؛ همانطور که می دانید، برای راه اندازی موتور می توان از درایوهای کنترل دور موتور استفاده نمود زیرا مزایای بسیاری دارند مانند حفاظت موتور در مقابل دوفاز شدن، حفاظت در مقابل بار اضافه، کنترل سرعت موتور، استارت موتور بدون جریان اولیه، قابلیت کنترل و فرمان پذیری و غیره. اما سوال این است که چرا از درایوهای کنترل دور موتور، با توجه به مزایایی که دارند. در هر سیستمی استفاده نمی شود ؟

پاسخ: به این دلیل که استفاده از آن در هر مداری، از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نمی‌باشد و همانطور که مشاهده می نمایید، در اغلب مدارات، برای راه‌اندازی موتور، همچنان از کنتاکتور استفاده می شود

البته منظور ما از مثال های فوق، این نیست که از بکارگیری اینگونه لوازم، سودی حاصل نمی شود، زیرا بسیاری از تمهیدات و هزینه هایی که در امر حفاظت، ایمنی و آینده نگری صورت می گیرند، در مدت زمان طولانی، بازگشت سرمایه را به همراه دارند.

به طور خلاصه، منظور ما از این مثال ها این است که ما عملا، در اغلب موارد، با بحث هزینه روبرو هستیم و تا حدود زیادی باید نسبت به آن، طراحی را انجام دهیم.

نتیجه ای که میگیریم این است که در هر پروژه ای نسبت به کارایی، حساسیت و هزینه ی آن باید لوازم حفاظتی را انتخاب نمود که این کار، خود یک هنر است.

مهم ترین مسئله این است که نسبت به هزینه، بهترین کیفیت و حفاظت را داشته باشیم. زیرا بارها شاهد این موضوع بوده ایم که برخی لوازم با اینکه هزینه ی زیادی را در برداشته اند، ولی حفاظت و کیفیت لازم را ندارند بنابراین، تا حد بسیار زیادی می توان وسایل و تجهیزات الکتریکی را حفاظت نمود.

انواع تابلو برق


 

٣-  سومین وظیفه تابلو برق: بهینه سازی و کنترل مصرف کننده ها و تجهیزات

از دیدگاه صنعت، بحث کنترل می توان بسیار سنتی و قدیمی، و یا بصورت هوشمند و مدرن باشد.مانند روشن کردن یک لامپ به کمک یک کلید معمولی و یا روشن کردن آن توسط کنترلرهایی مانند PLC در هر صورت، تابلو برق به نوعی، مرکز کنترل و حفاظت وسایل و تجهیزات ما می باشد.

بحث کنترل در تابلو برق، یکی از گسترده ترین مباحثی است که می توان در مورد آن صحبت کرد و هیچ گاه نمی شود بحث کنترل را در یک نگاه، خلاصه نمود، زیرا کنترل یک سیستم، بطور کلی به چند مورد بستگی دارد؛ که عبارتند از:  نیاز سیستم و حفاظت أن – هزینه های اقتصادی – پیش بینی نیازها و توسعه در آینده – نیاز و خواسته ی کارفرمایان

 


مبانی و موضوعات مهم در طراحی تابلو برق که باید بدانید

ارتباط مولفه های الکتریکی

یکی دیگر از مقدماتی که در امر طراحی تابلو برق باید از آن آگاهی داشته باشیم، مبانی و اساس سیستمهای الکتریکی و بخصوص، ارتباط بین مولفه ها و پارامترهای الکتریکی مانند توان، جریان و ولتاژ می باشد، زیرا درک مسائل اولیه و پایه، ما را در امر یادگیری یاری می دهد. البته ما در این مقاله قصد نداریم بطور کامل و دقیق به بیان مباحث اساسی و مبانی برق بپردازیم، ولی برای یادآوری و درک عمیق از طراحی تابلو برق نگاهی مختصر به این موضوع می اندازیم.

بطور کلی، ولتاژ یک انرژی آماده مصرف می باشد که به آن اختلاف پتانسیل می گویند و با علامت اختصاری (V) یا (U) و واحد اندازه گیری ولت (V) مشخص می شود. ولتاژ سه فاز ۳۸۰ در صنایع بیشترین کاربرد را دارد. این مطلب به این معنی است که اختلاف پتانسیل بین دو فاز نسبت به یکدیگر ۳۸۰ ولت و نسبت به نول، ۲۲۰ ولت می باشد.

ولتاژ به تنهایی کاری انجام نمی دهد، مگر اینکه به مصرف کننده ای متصل گردد و در این میان، جریان برقرار شود.

مولفه ی دیگری که در بحث آموزش طراحی تابلو برق باید بدانید، جریان می باشد که با حرف (I) و واحد آمپر (A) شناخته شده، و به میزان شدت جریان مصرفی هر مصرف کننده اطلاق می شود. از این مطلب می توان نتیجه گرفت که یک مصرف کننده، از چه مقدار توان (Power) یا قدرتی برخوردار می باشد. زیرا مولفه ى توان، با ولتاژ و جریان رابطه ی مستقیم دارد. رابطه ی P=I.V

یکی از مهم ترین فرمول های محاسباتی به شمار میرود که به طور کلی، توان یک مصرف کننده را نشان می دهد. حال، با ذکر یک مثال، به بررسی مفهوم این بحث می پردازیم.

(فرض کنید شخصی می خواهد یک وزنه را بلند کند، شخص دارای یک پتانسیل یا نیروی آماده به مصرف (V) است که ما آنرا ولتاژ، و وزنه را مصرف کننده در نظر میگیریم. توجه داشته باشید که تا وقتی که شخص وزنه را لمس نکرده است، کاری انجام نخواهد شد، یعنی ولتاژ به تنهایی کاری انجام نمی دهد).

پس از لمس وزنه، دست شخص، نقش سیم یا کابل های ارتباطی را بازی میکند.از اتصال و اعمال نیرو آزادسازی ولتاژ، شخص می تواند وزنه را بلند کند. در اینجا، فشار یا و تحمل می کنند، حکم جریان (۱) ، و وزن بار، نیز حکم توان (P) را دارد بنابراین، هرچه وزنه سنگین تر باشد، دست و ماهیچه های شخص نیز باید قوی تر و بزرگتر باشد سطح مقطع سیم و کابل نیز افزایش می یابد)

این مطلب می تواند تاحدی، ارتباط مولفه های ولتاژ، توان و جریان را با کابل های ارتباطی، سطح مقطع و حتی افت ولتاژ بیان نماید.

باید خاطر نشان کنیم که همیشه توجه به مفهوم و درک مطالب پایه ای و بسیار ساده، ما را در امر یادگیری مسائل پیچیده تر کمک می نماید.

 

انواع تابلو برق از نظر ولتاژ

سینی های تابلو برق از نظر ولتاژ، به ۲ دسته کلی، تابلو برق فشار ضعیف و تابلو برق با فشار متوسط یا ولتاژ ضعیف و ولتاژ متوسط (LV و MV) تقسیم بندی می شوند. البته تابلو برق با فشار قوی (HV (High Voltage هم داریم که آنچنان از این مدل استفاده نمیشود.
تابلو برق هایی با ولتاژ کمتر از ۱۰۰۰، تابلوبرق فشار ضعیف و بین ۱۰۰۰ تا ۳۶۰۰۰ تابلو برق فشار متوسط گفته میشود.

انواع تابلو برق از نظر  جنس سینی

  • تابلو برق با جنس آلومینیوم
  • تابلو برق از جنس فولاد ضد زنگ و فولاد کربن
  • تابلو برق از جنس پلی کربنات
  • تابلو برق از جنس فایبرگلاس

تابلو برق هایی که از آلومینیوم استفاده میشود، بسیار سبک، انعطاف پذیر و مقاوم است. در واقعا میتوان گفت بالای ۶۰ درصد از تابلو برق ها، از همین جنس است.  قیمت آلومینیوم بسیار پایین هست از مدل های بسیار با صرفه و محبوب می باشد. لازم به ذکر است که یک  نقشه کش و مهندس برق برای طراحی تابلو برق، باید با تمامی انواع تابلوها از نظر جنس آگاه باشد و جزئیات را در زمان نقشه کشی با نرم افزار وارد کند.

 

انواع تابلو برق براساس نحوه نصب

  • تابلو برق ایستاده: تابلوهای برق سلول یا ایستاده،  حداکثر تا ارتفاع ۲۱۰ سانتیمتر و عرض استاندارد ۸۰ سانتیمتر طراحی میشود.
  • تابلو  برق دیواری: معمولاً از تابلو های برق دیواری یا روکار، بیشتر برای بخشی از کارخانه های بزرگ استفاده میشود.

انواع تابلو برق از نظر نصب

انواع تابلو برق بر اساس مکان نصب

  • تابلو برق داخلی ( Indoor)
  • تابلو برق بیرونی (Outdoor)

انواع تابلو برق از نظر نوع  طراحی

  • تابلو برق Metal Enclosed
  • تابلو برق Metal Clad
  • تابلوهای Swing
  • تابلو برق Compartment Type
  • تابلو برق کشویی
  • تابلو برق های رک

منابع و پی دی اف های مرتبط با تابلو برق:

دانلود pdf اموزش تابلو برق  مبحث تولید تابلو برق

نقشه اتوکد تابلو برق نقشه مجتمع تجاری ۳ طبقه پیشرفته

 

مولفه های الکتریکی در طراحی تابلو برق فشار ضعیف

بیشترین بحث ما در مورد طراحی تابلو برق های فشار ضعیف، در مورد مولفه ی جریان می باشد، زیرا کمیت ولتاژ، تقریبا ثابت است و مولفه ی توان نیز، از ضرب این دو پارامتر حاصل می شود.

بنابراین، در سیستمهای فشار ضعیف، مولفه ی جریان، بسیار مورد بحث قرار می گیرد، از مباحث بیان شده می توان نتیجه گرفت که همیشه باید هماهنگی و توازنی بین جریان ورودی و جریان خروجی برقرار باشد، به عنوان مثال، از یک کنتور (ورودی) با توانایی عبور جریان ۱۰۰ آمپر، نباید انتظار داشت که یک مصرف کننده ۲۰۰ آمپر را تغذیه کند، زیرا باعث می شود که فیوز، سیمهایا کابلهای ورودی بسوزند و یا به شبکه های اصلی آسیب برسانند.

در هرصنعتی، بخصوص در صنعت برق، یکی از مباحث مهم و تاثیر گذار در امر طراحی، شناخت لوازم مورد استفاده در آن صنعت و ویژگی هر یک از آنها می باشد. زیرا اگر شناخت کافی نسبت به هر یک از لوازم الکتریکی نداشته باشیم و آگاه نباشیم که هر یک از این لوازم، دقیقا برای چه کاری ساخته شده اند و خاصیت هر یک، چه میباشد، نمی توانیم در طراحی و اجرای تابلو برق موفق باشیم.


 

شناخت لوازم و تجهیزات الکتریکی

بررسی فیوز FUSE در طراحی تابلو برق

محافظت از مصرف کننده های الکتریکی و سیمهای حامل جریان، در مقابل بار یا جریان اضافه (overload)، و نیز محافظت در مقابل اتصال کوتاه (short circuit)، توسط فیوز انجام می شود. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که هر مصرف کننده ای برای کارکرد صحیح و ایمن باید دارای فیوز مناسب باشد. فیوز، قطعه ایی می‌باشد برای حفاظت مصرف کننده یا همان LOAD در برابر اضافه جریان و اتصال کوتاه باید استفاده شود.

لازم به ذکر است که المان های قرار داده شده در فیوزها بر اثر عبور جریان، گرم میشوند و در صورت بیشتر شدن آن از یک مقدار از پیش تعیین شده که همان جریان نامی ذکر شده بر روی بدنه فیوز می‌باشد، مدار را قطع می کند.

اگر در حین طراحی تابلو برق، فیوزی به طور مناسب انتخاب و نصب شده باشد، باید پس از قطع شدن، مدار را به کلی قطع کند، قوس های الکتریکی پدید آمده در لحظه قطع را حذف نماید و سپس مدار را در شرایط NC یا همان مدار باز نگاه دارد،ولتاژ نامی در پایانه هایش ثابت باقی بماند.  ( یعنی در دو سر عضو فیوز، قوس الکتریکی وجود نداشته باشد)

فیوزها انواع مختلفی دارند، بنابراین کاربرد و نقش هر یک از آنها با دیگری تفاوت دارد. برای ارائه یک طرح مناسب لازم است طراح با انواع فیوز ها آشنایی کامل داشته باشد و بداند هر یک از انواع فیوزها را در چه جایی و در چه شرایطی باید استفاده کند، به همین خاطر در این بخش قصد داریم انواع کلی آن را نام می بریم.

انواع فیوز در تابلو برق

انواع فیوز در طراحی تابلو برق

۱- فیوز تند کار:

فیوزهایی هستند که در مقابل جریان اضافه، حساس می باشند و به سرعت مدار را قطع می کنند به عبارتی، این فیوزها نسبت به تحمل جریان اولیه و بار اضافه سریعا عکس العمل نشان میدهند و درضمن، محافظ جریان مغناطیسی مدار نیز می باشند.

حفاظت جریان لوازم الکتریکی و همچنین مصرف کننده ها از دیدگاه طراحان به دو روش مورد بررسی قرار می‌گیرد

– جریان مغناطیسی: جریان ناشی از اتصال کوتاه

– جریان حرارتی : حرارت ناشی از عبور جریان در مصرف کننده های سلفی که از سیم پیچهای موتور تولید می شود

در هنگام طراحی و اجرای تابلو برق های صنعتی همیشه باید به این موضوع توجه داشت که لامپها، باید به طور قطع فیوز مغناطیسی داشته باشند و الکترو موتورها، باید هم محافظ جریان مغناطیسی و هم محافظ جریان حرارتی داشته باشند. البته امروزه اکثر لوازم حفاظت جریان، هردو مولفه را دارا می باشند، ولی هریک قابلیت مشخصی دارند.

برای وسایل الکتریکی که حساسیت دارند و با کمترین اختلال و جریان اضافه صدمه می بینند و می سوزند، استفاده از فیوزهای تند کار مناسب و الزامی می باشند

مانند لامپ ها، لوازم صوتی و تصویری، قطعات کنترلی صنعتی مانند FC و غیره که باید به محض عبور جریان اضافه، مدارشان قطع شود، و گرنه می سوزند.


 

فیوز مینیاتوری (Miniature Circuit Breaker (MCB:

از جمله فیوزهای تند کار می باشند که در مدارات روشنایی بیشترین کاربرد را دارند و معمولا به محافظت از مدار لامپها و لوازم کم بار و حساس استفاده می شوند.

بر روی کلیدهای مینیاتوری حروف و اعدادی نوشته شده است مانند ۶C نوشته شده است که C تیپ کلید و ۶ جریان نامی به آمپر می‌باشد.

تیپ های معمول آن عبارت است از: تیپ B، تیپ C، تیپ D

تیپB : تیپ روشنایی می باشد که به سرعت در مقابل جریان اضافه، عکس العمل نشان میدهد

( تحمل جریان مغناطیسی لحظه ای ۳ الی ۵ برابر جریان نامی)

تیپ C: تیپ موتوری می باشد و برای موتورهایی که توان کمتر داشته و راه اندازی بالایی ندارند، از این تیپ استفاده می شود

( تحمل جریان لحظه ای ۵ الی ۱۰ برابر جریان نامی )

تیپ D: از این تیپ برای ترانسفورماتورها و موتورهای با جریان هجومی بالاتر استفاده می شود این کلیدها زمان قطع بالایی دارند که البته کمیاب است.

(تحمل جریان مغناطیسی ۱۰ الی ۱۴ برابر جریان نامی)


مفهوم ” قابل قطع زیر بار” در طراحی تابلو برق

هنگامی که لامپ یک اتاق را خاموش کنید در بسیاری از مواقع جرقه ایی بوجود خواهد آمد. این پدیده در علم فیزیک و الکترونیک طبیعی است.

همانطور که می دانید بطور کلی کلیدها عمل قطع و وصل تجهیزات را بر عهده دارد.با اینکه کلیدها در هنگام وصل، جریان زیادی را از کنتاکت های خود عبور می کند، ولی در لحظه ی قطع، تاثیرات بیشتری را می پذیرند. زیرا در لحظه قطع یک موتور زیر بار (در حالت روشن)، توسط کلید، در کنتاکت های کلید پدیدهای قوس الکتریکی (Arc) رخ می دهد، زمانی که کنتاکت های کلید بطور کامل از یکدیگر جدا شوند، پدیده قوس الکتریکی یا همان ARC باعث می شود که جرقه ای در کنتاکت ها پدید آید که و به هر میزانی که جریان عبوری از مدار بیشتر باشد، جرقه یا قوس الکتریکی شدیدتر و خطرناکترین را به همراه دارد که در جریان های بالا، ممکن است به وقوع انفجار و آتش سوزی نیز منجر می شود.

در این حالت، کنتاکت ها دقیقا مانند یک الکترود جوشکاری عمل می کنند، چه بسا دستگاه های جوشکاری را با استفاده از همین خاصیت طراحی و تولید می کنند.کلیدهای مدارشکن، MCCB ,ACB,MCB و… را طوری طراحی می نمایند که قوس الکتریکی ناشی از قطع کلید، مهار شود و آسیبی به تجهیزات وارد نشود.

عمل قطع کنتاکت در کلیدهای قابل قطع زیر بار، فقط با نیروی فنر میسر می شود (مانند کلیدهای MCCB) و به هیچ عنوان لوازمی که با نیروی دست، عمل قطع کنتاکت در آنها انجام می شود (مانند کلید فیوز های قدیمی)، برای قطع زیر بار ساخته نشده اند و بسیار خطرناک هستند

توجه: علامت ” x “، در دیاگرام قدرت که بر روی کلیدهای مدارشکن نوشته شده است، به آن معناست که که کلید قابلیت قطع زیر بار را دارد.

کلیدهای قابل قطع زیر بار دارای یک فنر قوی می باشند که با فشردن اهرم کلید، فنر فشرده شده و در یک لحظه با سرعت بسیار زیاد رها می شود و کنتاکت های آن را از یکدیگر جدا می سازد.

از جمله عملیاتی که در داخل لوازم قابل قطع زیر بار، توسط سازندگان این لوازم پیش بینی و اجرا  می شود، نصب جرقه گیر در اطراف کنتاکت ها است که این جرقه گیرها شامل ورقه های فلزی هستند که جرقه، قوس الکتریکی یا ARC را در خود دفع می کنند


نکته : در هرصورت همیشه برای قطع یک کلید، ابتدا کلیدها  و کنتاکتورهای زیر شاخه آن را به ترتیب قطع نمایید و در آخر، کلید اصلی را از مدار خارج کنید.و نیز برای وصل، بصورت برعکس عمل کنید، یعنی ابتدا کلیدهای بالا دست را وصل کرده و به ترتیب، خطهای زیرشاخه را وارد مدار کنید. این کار، نه تنها از بروز خطرات و صدمه زدن به کابل ها و شینه ها جلوگیری می کند، بلکه باعث می شود که طول عمر لوازم الکتریکی نیز به حداکثر خود برسد.


 

کلید قابل قطع زیر بار (disconnector switch) در طراحی تابلو برق

این دسته از کلیدها که بسیار پرکاربرد می باشند و برای قطع و وصل مدارات قدرت مورد استفاده قرار می گیرند و جهت کاربری آسان معمولا بصورت گردان ساخته می شوند که قابلیت قطع زیر بار را دارند.

فقط باید دقت شود که این نوع از کلیدها، محافظ جریان نمی باشند و فقط نقش قطع و وصل دارند که اصطلاحا از آنها به عنوان کلیدهای خشک یاد میشود. این کلیدها فقط برای کلیدزنی، توزیع، پخش بار و سیستم های چنج آور در مدارات قرار می گیرند

و انواع و مدل های متفاوت دارند که بر حسب نیاز، فضا و کارایی می توان از آنها استفاده نمود که شامل انواع کنتاکتهای ۳ پل، ۴ پل و ۸ پل نیز می باشند.

یکی از پرکاربردترین مدل ها از این گروه لوازم، کلیدهای “بای پس” (by pass) می باشند که برای سیستم های ترکیبی برق شهر و ژنراتور مورد استفاده قرار می گیرند. به این صورت که این نوع کلیدها دارای دو سری کنتاکت قدرت می باشند که یکی از آنها برای ورودی برق اصلی با شهر و دیگری برای ورودی برق ژنراتور به کار می روند. طرف دیگر کنتاکت آنها را می توان بصورت مجزا، برای دو سری از مصارف بکار برد و یا آنها را به یکدیگر پل کرد و تغذیه مصارف مشترک یک کارخانه را تامین نمود.اپراتور در صورت قطع برق اصلی می تواند بصورت دستی، با تغییر حالت کلید، ژنراتور را وارد مدار نماید

نسل جدید این نوع از کلیدها، این امکان را فراهم کرده است که بتوان برای قطع و وصل و یا تغییر حالت کلید، از سیستم های اتوماتیک استفاده نمود. این تیپ کلیدها می توانند به خوبی در سیستم های مدیریتی – نظارتی جهت ثبت وقایع و بازخوانی پروسه ایفای نقش نمایند. از دیگر قابلیت های آنها می توان به امکانات ارتباطی توسط ماژول RS485 و یا سیستم های ارتباطاتی Modbus و Frirnet اشاره نمود.

بطور کلی، رنج کلیدهای قابل قطع زیر باره نسبت به مدل و تیپ آنها از ۱۶A الى ۳۲۰۰A می باشد.


 

معرفی ۳ نرم‌افزار طراحی تابلو برق

۳ نرم‌افزار ePLAN، Autocad Electrical و SolidWork Elictrical تخصصی‌ترین نرم‌افزار برای طراحی تابلو برق است.  نرم‌افزار ePLAN یکی از کارآمدترین نرم‌افزارها در زمینه طراحی و نقشه‌کشی به ویژه در حوزه طراحی تابلو برق است. البته نرم افزارهای Autocad و SolidWork  در ورژن الکتریکال و همچنین نرم افزار رویت مپ  نیز بسیار عالی هستند. در مجموعه بزرگ سودا، دوره آموزش طراحی تابلو برق با اتوکد به طور جامع برگزار میشود. این نرم افزارها، دارای یک سری المان ها و اجزای الکتریکی هستند که میتوان به راحتی تابلو برق را طراحی کرد.

 

شرکت در دوره آموزش طراحی تابلو برق صنعتی

آموزش طراحی تابلو برق صنعتی یکی از رشته های پرطرفدار و پولساز است. چرا که در این چند سال اخیر شاهد رشد بخش صنعتی، ایجاد کارگاه ها و تولیدات صنعتی بودیم. قطعا برای تک تک محیط های صنعتی به تابلو برق نیاز است و کسی که میخواهد تابلو برق صتعتی را طراحی کند باید دانش و مهارت زیادی داشته باشد. در واقع فقط نباید به منبع های رایگان آموزش طراحی تابلو برق+pdf، آموزش تابلو برق صنعتی pdf یا ویدیوهای رایگان و… بسنده کرد. قطعا نیاز به گذراندن دوره، زیر نظر اساتید دارد.  خوشبختانه هنرجویان سودا، به طور عمیق این مهارت را فرا گرفته و درآمد خود را افزایش داده اند. شما هم میتوانید یکی از آنها باشید. 

 

 

 

میانگین امتیازات ۵ از ۵
از مجموع ۱۱ رای
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نه + شانزده =