sevda
sevda

آموزش صورت وضعیت نویسی از مبتدی تا حرفه ای پروژه محور

آموزش گام به گام صورت وضعیت نویسی

اگر شما هم جزو افرادی هستید که به طور جدی به دنبال یادگیری صورت وضعیت نویسی ساختمانی(برق،مکانیک و ابنیه) هستید،کلاس های مختلفی ثبت نام نموده اید،کتاب های زیادی در زمینه صورت وضعیت نویسی مطالعه کرده اید و کلی فیلم آموزشی تماشا کرده اید اما در آخر از نوشتن صورت وضعیت های حرفه ایی،نحوه ارائه پیشنهاد قیمت،آنالیز بها،متره و برآورد عاجز مانده اید توصیه میکنیم حتما تا انتهای این مقاله آموزشی همراه ما باشید.

آنچه در این مقاله خواهید آموخت

سرفصل های صورت وضعیت نویسی

هدف از تهیه صورت وضعیت چیست؟

هدف پیمانکاران از تهیه صورت وضعیت، ارائه گزارش مالی از عملکرد عملیات اجرایی انجام شده بر مبنای قرارداد فی مابین، به کارفرمای خود برای مشخص شدن میزان کارکرد ریالی در پروژه و به طبع آن، درخواست پرداخت این مبلغ در وجه پیمانکار می‌باشد.

صورت وضعیت توسط پیمانکار تهیه و تنظیم می گردد و بعد از بررسی و تایید دستگاه نظارت و مهندسین مشاوره جهت تصویب و پرداخت به کارفرما ارسال می گردد.

کار فرما نیز پس از بررسی و تطابق کلی کار انجام شده با مبلغ ادعایی پیمانکار هزینه های کار انجام شده را به حساب پیمانکار واریز می نماید.

لازم به توضیح می باشد که طبق ماده (۳۷) شرایط عمومی پیمان، صورت وضعیت ها در آخر هر ماه توسط پیمانکاران تهیه و ارسال می گردد، ولی این شرایط می تواند طبق شرایط خصوصی پیمان ( در هر پیمان، علاوه بر شرایط عمومی

پیمان، دفترچه ای به نام شرایط خصوصی پیمان تهیه می شود که برای هر پیمان مختص به همان پیمان بوده و در آن شرایط خاص حاکم بر هر پروژه از قبیل مشخصات فنی اختصاصی پروژه، روش های پرداخت، شرایط تعدیل قیمت ها، پیش

پرداخت و غیره مشخص می‌شود) و یا طبق توافقات فی مابین در طول اجرای پروژه ها، تغییر یافته و بازه های زمانی ارسال صورت وضعیت ها کاهش و یا افزایش یابد.

در صورتی که پیمانکار تقسیم بندی ارسال صورت وضعیت ها را به درستی انجام دهد و مطالبات مالی خود را طی چند صورت وضعیت مطالبه کند، هر صورت وضعیت حکم یک صورت وضعیت موقت را دارد، به این دلیل که پیمانکار، کار را تا

مرحله مورد نظر خود به صورت موقت به کارفرما تحویل می دهد، تا پس از پرداخت مطالباتش وارد فاز بعدی کار گردد .

صورت وضعیت چیست ؟

صورت وضعیت چیست؟

شاید پرتکرارترین جمله ایی که همه ما در مورد تعریف صورت وضعیت شنیده باشیم این جمله می‌باشد:

در آخر هر ماه پیمانکار وضعیت کارهای انجام شده از شروع کار تا تاریخی را که طبق نقشه های اجرایی، دستور کارها وصورت مجلس هاست اندازه گیری می نماید و مقدارمصالح و تجهیزات پای کار را تعیین می کند،سپس براساس فهرست بهای منضم به پیمان،مبلغ صورت وضعیت را محاسبه کرده و آن را در آخر هر ماه تسلیم مهندس ناظر می‌نماید.(ماده ۳۷ شرایط عمومی پیمان)

شاید عبارت بالا قدری به نفرات تازه کار گیج کننده باشد اما ما قصد داریم به شکل دیگری مفهوم صورت وضعیت نویسی را برای شما آشکار سازیم

 

صورت وضعیت یعنی پول

آموزش صورت وضعیت

یعنی درآمد پیمانکار،حقوق مهندسین دفتر فنی و اجرائی،پول کارگران و در حالت کلی سود مجموعه

مفهوم صورت وضعیت نویسی به همین سادگی بود اما اگر بخواهیم به شکل رسمی تر بیان کنیم می توانیم بگوییم پیمانکار بعد از انجام هر کاری باید مقدار مصالح و تجهیزات به کار رفته در آن عملیات را با استفاده از متره بدست آورد و با ضرب در بهای اجرای آن ، مبلغ عملیات را از کافرما درخواست نماید.

توجه

اگر پس از اتمام عملیات ، کار نوشتن متره،صورتجلسات و ارسال صورت وضعیت انجام نشود و پولی از بابت اجرای آن عملیات به دلیل تاخیر در ارسال صورت وضعیت به پیمانکار پرداخت نشود.

پیمانکار متوجه ضرر مالی خواهد شد و بالطبع حقوق و دستمزد تمامی کارکنان به تعویق خواهد افتاد.

نوشتن یک صورت وضعیت اصولی جزء مهمترین فعالیت هایی می‌باشد که تمامی مهندسین ساختمانی باید به آن تسلط کافی داشته باشند.

زیرا اندکی تعلل و بی تجربگی در نوشتن صورت وضعیت خسارات جبران ناپذیری هم به گروه پیمانکاری و هم گروه کارفرمائی وارد خواهد نمود.

 

آموزش گام به گام صورت وضعیت نویسی

قبل از بررسی اینکه چطور می‌شود به یک صورت وضعیت نویسی حرفه ایی تبدیل شد لازم است شما به تمامی تعاریف اولیه یک پروژه آشنایی کامل داشته باشید.

شاید مثال زیر بتواند به شما در درک این موضوع که چرا می‌گوییم تعاریف اولیه را حفظ کنید کمک نماید.

به جرات می‌توان گفت بالغ بر ۹۰ درصد کسانی که در حال مطالعه این مقاله هستند در آموزشگاه های رانندگی ثبت نام کرده اند،آیا روز اولی که شما پشت فرمون نشستید ، شروع به رانندگی کردید؟ یا اینکه مربی اول از همه شما را با

تجهیزاتی همچون گاز،کلاچ،ترمز و دنده آشنا کرد؟

یادگیری صورت وضعیت نویسی نیز به همین شکل می‌باشد، ابتدا با هم اصول اولیه را مرور می‌کنیم که در حین آموزش مثلا وقتی به واژه مهندس مشاور یا صورت جلسه نویسی اشاره شد آشنایی کامل با این واژگان داشته باشید.

 

تعاریف اصطلاحات اولیه برای آموزش صورت وضعیت نویسی

متره

طریقه متره و برآورد

  • متره در مهندسی ساختمان به فرآیند اندازه گیری مقدار مصالح مورد نیاز برای اجرای یک پروژه یا محاسبه مقدار مصالح به کار رفته در یک پروژه گفته می‌شود.
  • توجه کنید دوستان اگر متره قبل از اجرای پروژه انجام بشود یعنی ما داریم کار برآورد رو انجام میدیم.
  • و اگر در حین اجرای پروژه و بعد از اجرای پروژه انجام بدیم یعنی داریم اندازه گیری رو برای کارای صورت جلسه و وضعیت نویسی انجام میدیم.
  • متره قبل از اجرای پروژه مربوط به برآورد
  • متره در حین یا اتمام پروژه مربوط به صورت وضعیت

فهرست بها

فهرست بها

  • تاریخچه

در دهه ۵۰ درآمدهای حاصل از نفت افزایش چشمگیری پیدا کرد. به تبع آن دستگاه های اجرایی اقدام به تعریف پروژه های جدید عمرانی کردند.

در این بین کشور با کمبود مصالح، ماشین آلات و نیروی انسانی مواجه بود که باعث کمبود پیمانکار جهت اجرای پروژه ها شد.

برای رفع این مشکل مهندسین مشاور برای جلب پیمانکاران و استفاده از امکانات آنها اقدام به افزایش قیمت های پیشنهادی جهت انجام پروژه ها کردند.

این افزایش قیمت ها تا جایی ادامه پیدا کرد که قیمت ها تماما غیر واقعی شده و تورم زیادی در این عرصه به وجود آمد. و در نهایت موجب به بن بست رسیدن فرآیند اجرای طرح ها عمرانی شد.

برای جلوگیری از روند غیر منطقی افزایش قیمت ها برای جذب پیمانکاری سازمان برنامه و بودجه وقت، اقدام به تدوین فهرستی از قیمت های استاندارد برای انجام پروژه ها کرد.

بر این اساس، اولین فهرست بهای پایه، در سال ۱۳۵۵ و برای کارهای ساختمانی و راهسازی تهیه شد. به دنبال آن بتدریج فهرست بهای رشته های مختلف، تهیه و تدوین شد.

در زیر برخی از مهمترین رشته های فهارس بها، که توسط سازمان مدیرت و برنامه ریزی منتشر شده، آورده شده است.

تاسیسات برقی-تاسیسات مکانیکی-آبیاری و زهکشی-آبیاری تحت فشار-ساخت و ترمیم قنات-راه-راه آهن و باند فرودگاه-راهداری-شبکه جمع آوری و انتقال فاضلاب -توزیع آب-انتقال آب-سدسازی-آبخیزداری و منابع طبیعی-انتقال و توزیع آب روستایی

پایه و اساس قیمت های فهرست بها

با توجه به تورم و تغییرات هر ساله در قیمتهای مصالح، دستمزد نیروی انسانی و هزینه ماشین آلات، بهای واحد انجام کارهای عمرانی مندرج در فهرست بها نیازمند تجدید نظر است.

لذا پس از انتشار اولین سری از فهارس بها، تقریبا هر ساله فهرست بهای رشته های مختلف تهیه و در گروه اول به دستگاههای اجرایی ابلاغ می شود

پس از ابلاغ هر فهرست بها، سازمان ها و دستگاه های اجرایی موظف هستند برآورد اجرای کارهای خود را براساس آن انجام دهند. در برآورد بهای واحد از قیمت های عرف بازار (طبق گزارشات مرکز آمار) استفاده میشود.

دوره مبنا

اغلب برای تهیه فهرست بهای هر سال، از قیمت های سه ماهه چهارم سال قبل استفاده می کنند.

به این سه ماهه دوره مبنا گفته می شود. به عنوان مثال برای تهیه فهرست بهای سال ۹۸ از قیمت های سه ماهه چهارم سال ۹۷ استفاده شده است.

طبق تعریف، قیمت واحد مندرج در فهرست بها متوسط قیمت تمام شده در هر کار است و کلیه عملیات لازم برای انجام کار را در بر می گیرد.

این هزینه ها شامل تهیه و حمل مصالح به کارگاه، ابزار کار ماشین آلات، نیروی انسانی و … است.

در صورتی که شرح قیمت ها برای هر یک موارد روشن نباشد، در این خصوص موضوع از سازمان مدیریت و برنامه ریزی استعلام و نظر آن سازمان در این مورد، ملاک عمل قرار می گیرد.

قیمت های واحد فهرست بها تعیین کننده مشخصات و چگونگی انجام کار نیستند.

 

ساختار فهرست بها

هر رشته از فهرست بها در یک رسته جای می گیرد. از انواع رسته ها می توان به ساختمان، نفت و گاز، راه و ترابری، کشاورزی، مهندسی آب و اشاره کرد. ممکن است از یک رشته فهرست بها در دیگر رسته ها هم منتشر شده باشد.

به عنوان مثال هم رسته راه و ترابری و هم رسته ساختمان دارای رشته ابنیه هستند. هر رشته از فهرست بها معمولا شامل موارد زیر است

الف ) دستورالعمل کاربرد

در این بخش دستورات کلی در مورد چگونگی برآورد کار براساس فهرست بها و نحوه پرداخت ها آمده است، همچنین در این بخش برخی تعاریف اولیه از قبیل آیتم، آیتم ستاره دار، تقسیم بندی و نحوه شماره گذاری هر آیتم، محدودیت درصدی انواع مختلف آیتم های فهرست بها در مناقصات و … آورده شده است

ب ) کلیات

در کلیات فهرست بها توضیحاتی در مورد فصول آن، مواد و مصالح مصرفی در آیتم های مشخصات فنی، نحوه پرداخت هزینه های حمل مصالح، تهیه و تنظیم صورتجلسات، نحوه پرداخت از بابت مصالح پای کار و ارائه شده است. به عنوان مثال جدول مقدار سیمان مصرفی در ملات ها در این قسمت آمده است.

پ ) مقدمه فصل

به طور معمول در ابتدای هر فصل از فهرست بها توضیحات لازم در مورد چگونگی انجام کارها، معیار انتخاب آیتم ها، اضافه بها و نحوه پرداخت و مدارک مورد نیاز آن آمده است. در مواردی که شرح اقلام گویای آنها نباشد، توضیحات دیگری نیز ذکر شده است ( با توجه به ابهامات ایجاد شده در حین اجرای کار و پرداخت های مربوطه، برخی از این توضیحات در طی سالیان متمادی تغییر کرده و کامل تر شده است)

ت ) شرح و بهای واحد

ردیف بخش اصلی فهرست بها، جداولی است که در آن شرح هر آیتم کاری و بهای واحد مربوط به آن آمده است. در این جدول هر ایتمی

فعالیتی دارای یک شماره منحصر بفرد است، این شماره، ردیف فهرست بها یا شماره ردیف فهرست بها گفته می شود. به منظور سهولت دسترسی به ردیف های مورد نیاز و امکان درج ردیف های جدید، ردیف های هر فصل با توجه به ماهیت آن ها، به گروه ها یا زیر فصل های جداگانهای تفکیک شده است

ث ) شماره ردیف های فهرست بها

شماره ردیف های فهرست بها، شامل شش رقم است که به ترتیب از سمت چپ، دو رقم اول به شماره فصل، دو رقم بعدی به شماره گروه یا زیر فصل و دو رقم آخر به شماره ردیف (شمارنده آیتم) اختصاص داده شده است.

  1. شماره فصل
  2. شماره ردیف
  3. شماره گروه

کارفرما

یک شخصیت حقیقی یا شخصیت حقوقی است که یک طرف امضا کننده موافقتنامه یا قرارداد است و اجرای عملیات موضوع موافقت نامه و قرارداد را به پیمانکار یا مشاور واگذار در ضمن جانشینان و نمایندگان قانونی کارفرما در حکم کارفرما محسوب می شوند.

کارفرما

مدیر طرح

شخصیتی حقوقی است که به نمایندگی از طرف کارفرما و به منظور بهره گیری از دانش، مهارت ها، ابزارها و فنون مدیریتی، وظیفه مدیریت هماهنگی و نظارت بر مجموعه ای از پروژه های مرتبط را در جهت دستیابی به اهداف استراتژیک ، کسب اطمینان از تعبیر مناسب شرح کار،پیشرفت مناسب پروژه،ایجاد پایگاه دانش پروژه ها و صحت نتایج حاصل از اجرای پروژه ها را بر عهده دارد.

در تعبیر صنعتی و عمرانی، مدیر طرح را عامل چهارم هم نامیده اند زیرا علاوه بر سه عامل کارفرما، مشاور و پیمانکار. این عامل در مدیریت طرح ها به ایفای نقش می پردازد و از آنجا که در نظام سنتی سه عامل قبلی تعریف شده بودند به این رکن جدید، عنوان عامل چهارم تخصیص داده شده است.

مهندسین مشاور

وظیفه مهندس مشاور

مهندسین مشاور به گروه یا تشکیلاتی گفته می‌شود که تخصص لازم در مورد طراحی،مطالعه و نظارت بر یک پروژه را بر عهده داشته باشند و دارای صلاحیت های مختلف در زمینه های کاری پروژه هستند.

در واقع مهندس مشاور همکار و دستیار کارفرما محسوب می‌شود.

مهندس ناظر

مهندس ناظر ساختمان (resident engineer شخص حقیقی یا حقوقی دارای پروانه اشتغال به کار مهندسی است که در یکی از رشته های موضوع قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان بر اجرای صحیح عملیات ساختمانی ابنیه ساختمانی نظیر سازه ساختمان، معماری ساختمان، تأسیسات برقی و مکانیکی ساختمان جهت رعایت اصول و مقررات ملی ساخت و ساز توسط مجری ساختمان در حیطه صلاحیت مندرج در پروانه اشتغال خود نظارت می نماید. در ضمن مهندس ناظره کار کرد پیمانکاران را رسیدگی می کند.

دستگاه نظارت یا نظارت مقیم

دستگاه نظارت اصولا نماینده مهندسین مشاور در پروژه می باشد که برای نظارت اجرای صحیح پروژه و راهنمائی های لازم در کارگاه مستقر می گردد و در برخی مواقع عوامل کارفرما خود مسئولیت دستگاه نظارت را برعهده می گیرند.

پیمانکار

وظایف پیمانکار

پیمانکار شخص حقوقی یا حقیقی است که سوی دیگر امضاء کننده ی پیمان است و اجرای موضوع پیمان را بر اساس اسناد و مدارک پیمان بر عهده گرفته است، نمایندگان و جانشین های قانونی پیمانکار در حکم پیمانکار می باشند.

  1. پیمانکار عمومی
  2. پیمانکار جز

برآورد

اگر میزان منابع و زمان لازم قیمت گذاری شود، برآورد قیمت پروژه نامیده می شود.

برآورد قیمت، فرآیندی مداوم و پویا است.

برآورد قبل از اجرای پروژه برای مشخص کردن بودجه پروژه و در حین اجرا یا پایان پروژه برای مشخص کردن قیمت تمام شده صورت می گیرد.

در فرآیند برآورد پروژه، سه عامل اصلی وجود دارد.

الف ) برآورد منابع فعالیت

تخمین منابع لازم با توجه به تنوع و کمیت مواد، افراد و تجهیزات برای اجرای فعالیت است.

ب ) برآورد مدت زمان فعالیت

تعیین تعداد دوره ها کاری مورد نیاز برای تکمیل فعالیت هایی که منابع آنها برآورد شده است.

ج ) برآورد هزینه ها

فرآیند تعیین تقریبی منابع مالی لازم برای تکمیل فعالیت های پروژه است.

برآورد پروژه بخشی از فرایند مدیریت است که در ابتدای چرخه حیات پروژه انجام می شود. هر چند به لحاظ زمانی و سطح تلاش جز کوچکی از پروژه محسوب می شود، اما بخش کلیدی و مهم برای برنامه ریزی و اجرای موفق پروژه است.

میانگین امتیازات ۵ از ۵
از مجموع ۷ رای
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سه × 2 =